Tatuaż old school, nazywany też american traditional albo po prostu tatuażem tradycyjnym, wyrósł z tatuaży marynarzy i żołnierzy, a swój klasyczny kształt zyskał w pierwszej połowie XX wieku. Ma przede wszystkim gruby czarny kontur, kilka nasyconych kolorów i motywy czytelne z daleka: jaskółkę, kotwicę, różę, serce z banderolą. Poniżej historia stylu, jego klasycy, motywy ze znaczeniami potwierdzonymi w źródłach i różnice wobec stylów, które z niego wyrosły.
Czym jest tatuaż old school?
Tatuaż old school, czyli american traditional albo tatuaż tradycyjny, to amerykański styl tatuażu oparty na grubym czarnym konturze, płaskim kolorze z ograniczonej palety i cieniowaniu czernią. Styl old school ukształtował się w pierwszej połowie XX wieku w studiach obsługujących marynarzy i żołnierzy, gdzie klient wybierał gotowy wzór zawieszony na ścianie. Klasyczne motywy old schoolu to zwłaszcza jaskółka, kotwica, róża, serce z banderolą, sztylet, czaszka, orzeł, statek i pin-up. Tatuaże w stylu old school projektuje się tak, żeby były czytelne z daleka i zachowały wyrazistość przez lata.
W Polsce mówi się zwykle „oldschool” pisane łącznie, zaś w wyszukiwarce najczęściej pada angielskie tattoo oldschool. Sam styl rozpoznasz natomiast po pięciu cechach:
- Gruby czarny kontur. Jedna, mocna grubość linii obrysowuje przy tym każdy element wzoru. Dzięki temu kontur działa jak ścianka, która trzyma kolor w środku i nie pozwala mu się rozlać.
- Ograniczona paleta. Czerwień, zieleń, żółć i czerń, czyli cztery podstawowe barwy. Kolor kładzie się płasko i gęsto, zamiast płynnych przejść jednej barwy w drugą.
- Cieniowanie czernią. Głębię buduje więc czarny cień przy konturze, a nie gradient koloru.
- Czytelność z daleka. Proste sylwetki, mało drobnego detalu i mocny kontrast sprawiają zatem, że wzór rozpoznaje się z kilku metrów.
- Bold will hold. To stare powiedzenie tatuatorów, czyli w wolnym tłumaczeniu: to, co mocne, się utrzyma. Właściwie streszcza całą filozofię stylu.
Skąd się wziął old school tattoo: marynarze, porty i flash na ścianach
Marynarze tatuowali się oczywiście na długo przed powstaniem stylu, a wzory na skórze były dla nich zapisem służby i rejsów. Z czasem wokół portów wyrosły dzielnice, w których studia tatuażu stały jedno obok drugiego. Tak wyglądała na przykład Hotel Street w Honolulu czy promenada Pike w Long Beach, gdzie w szczycie działało wiele pracowni. W czasie II wojny światowej do repertuaru weszły ponadto motywy patriotyczne, orły, flagi i dziewczyny pin-up.
Klient takiego studia nie przynosił zresztą własnego projektu. Wybierał wzór z flashu, czyli z arkuszy gotowych, pokolorowanych rysunków wiszących na ścianach albo zebranych w segregatorze. Tatuatorzy sprzedawali i wymieniali się flashem, także korespondencyjnie, i to właśnie ten obieg ujednolicił american traditional jako gatunek. Pochodzenie samej nazwy nie jest jednak pewne. Według jednej wersji słowo pochodzi z wędrownych cyrków i jarmarków, gdzie „flash” oznaczał coś przyciągającego wzrok. Druga wersja wskazuje natomiast tatuatorów, którzy musieli zwinąć arkusze i zniknąć „in a flash”, czyli w mgnieniu oka.
Z tej tradycji wziął się również flash day. To wydarzenie, podczas którego studio przygotowuje arkusz gotowych wzorów i tatuuje je bez wcześniejszych zapisów, według kolejności przyjścia. Wiele studiów na świecie robi go zwłaszcza w piątek trzynastego.
Sailor Jerry, Bert Grimm, Amund Dietzel i Ed Hardy
Amund Dietzel (1891 do 1974) urodził się w Kristianii, dzisiejszym Oslo, a tatuować nauczył się jako marynarz na norweskim statku handlowym. Po katastrofie statku u wybrzeży Kanady został w Ameryce Północnej, a następnie w 1913 roku osiadł w Milwaukee. Tatuował tam do 1967 roku, kiedy miasto zakazało tatuowania. Nazywano go mistrzem z Milwaukee, a w 2013 roku Milwaukee Art Museum pokazało wystawę jego flashu.
Bert Grimm (1900 do 1985) prowadził studia w wielu miastach, najdłużej w Saint Louis. Później, w 1954 roku, kupił pracownię przy Pike w Long Beach w Kalifornii. Uchodzi ona za jedno z najstarszych nieprzerwanie działających studiów tatuażu w Stanach Zjednoczonych. U Grimma uczył się między innymi Lyle Tuttle, potem jedna z najbardziej znanych postaci amerykańskiego tatuażu.
Norman Keith Collins, czyli Sailor Jerry (1911 do 1973), urodził się w Reno w Nevadzie i w wieku 19 lat wstąpił do marynarki wojennej. Następnie, w latach trzydziestych, osiadł na Hawajach. Tatuował w Chinatown w Honolulu, między innymi przy Hotel Street, a ostatnią pracownię miał przy 1033 Smith Street. Opracowywał również własne pigmenty, poszerzając dostępną paletę, i łączył amerykański repertuar marynarski z wpływami japońskiego tatuażu, z którego mistrzami korespondował.
Don Ed Hardy (rocznik 1945) studiował grafikę w San Francisco Art Institute i zawodowo tatuuje od 1967 roku. Jego mentorem był Sailor Jerry, a na początku lat siedemdziesiątych Hardy uczył się także tatuażu w Japonii. Dzięki temu wprowadzał japońską estetykę do amerykańskiego tatuażu. Przesuwał go też od gotowego flashu w stronę projektu robionego pod konkretną osobę. Tak, to ten sam Ed Hardy, którego nazwisko trafiło później na ubrania.
Tatuaż oldschool wzory: klasyczne motywy i ich znaczenia
Znaczenia motywów old schoolu to raczej marynarska tradycja przekazywana z ust do ust niż regulamin. Dlatego poniżej zebraliśmy wersje, które powtarzają się w źródłach historycznych i w literaturze o stylu.
| Motyw | Tradycyjne znaczenie |
|---|---|
| Jaskółka | Znak przebytych mil (tradycyjnie jedna jaskółka na 5000 mil morskich) i powrotu do domu. |
| Kotwica | Przepłynięcie Atlantyku albo służba w marynarce handlowej. Dziś czytana jako stabilność. |
| Statek pod pełnymi żaglami | Opłynięcie przylądka Horn na południowym krańcu Ameryki Południowej. |
| Róża | Miłość i uczucie, najczęściej w wersji czerwonej. |
| Serce z banderolą „Mom” | Hołd dla matki. W XIX i na początku XX wieku często upamiętnienie zmarłej. |
| Sztylet | Odwaga i gotowość do walki. Sztylet przebijający serce bywa czytany jako zawód miłosny. |
| Czaszka | Memento mori, czyli pamiętaj o śmierci, a więc żyj pełnią życia. |
| Orzeł | Patriotyzm i wolność, motyw popularny wśród żołnierzy II wojny światowej. |
| Pin-up i hula girl | Pamiątka z portów i tęsknota za kobietą w domu. Hula girl oznaczała pobyt na Hawajach. |
Czym różni się old school od neotradycyjnego i new school?
Z american traditional wyrosły dwa style, które często myli się z oryginałem, mianowicie neotradycyjny i new school. Wszystkie trzy mają gruby kontur, lecz różnią się tym, co dzieje się w środku.
- Old school. Jedna grubość linii, cztery podstawowe kolory kładzione płasko, cień z czerni, a także klasyczne motywy marynarskie i patriotyczne.
- Neotradycyjny. Gruby kontur zostaje, ale w detalu pojawiają się cieńsze linie. Paleta jest również szersza, z przejściami tonalnymi, a kompozycje bogatsze w ornament. Dużo zawdzięcza przy tym secesji.
- New school. Mocny kontur z old schoolu, ale przesadzone proporcje, kreskówkowe postacie i jaskrawe, czasem fluorescencyjne kolory. Czerpie zarówno z kreskówek, jak i z komiksu oraz graffiti. Początki wiąże się z Kalifornią lat siedemdziesiątych, natomiast rozkwit z latami dziewięćdziesiątymi.
Więcej o pracy z kolorem piszemy we wpisie o kolorowych tatuażach, zaś pełny przegląd znajdziesz w tekście o stylach tatuaży.
Dlaczego tatuaż tradycyjny dobrze się starzeje?
Tatuaż tradycyjny dobrze się starzeje, bo gruba linia i gęsto nałożony kolor znoszą to, co skóra robi z tuszem przez lata. Pigment siedzi bowiem w komórkach układu odpornościowego, a przy ich kolejnych cyklach część cząstek się rozprasza. W efekcie linie blakną i miękną, a cienka, precyzyjna kreska potrafi z czasem zamienić się w rozmytą smugę. Przy grubym konturze to samo rozproszenie jest proporcjonalnie niewielkie, więc wzór dalej czyta się z dystansu. Czerń należy przy tym do najtrwalszych pigmentów, a na niej opiera się cały old school.
Drugim wrogiem koloru jest jednak słońce. Promieniowanie UV może powodować blaknięcie części tuszów, a w dodatku przewlekła ekspozycja przyspiesza starzenie się samej skóry. Dlatego dermatolodzy zalecają na zagojony tatuaż krem z filtrem SPF 30 lub wyższym, a świeży tatuaż lepiej osłaniać ubraniem. Więcej o pierwszych tygodniach piszemy w poradniku jak dbać o świeży tatuaż.
Kolor i new school w JaTuTaTToo
Prawdę mówiąc, klasyczny american traditional w czystej postaci nie jest główną specjalnością żadnego z naszych tatuatorów. Mimo to najbliżej tej estetyki jest Daniel Kapała, założyciel studia, który tatuuje od 2003 roku. Jego specjalności to zarówno kolor i new school, jak i cartoon oraz graffiti. Te style dzielą z old schoolem mocny kontur i nasycony kolor, ale idą dalej w formie i palecie.
Jeśli marzy ci się jaskółka, róża albo kotwica z mocną linią w kolorze, przyjdź na bezpłatną konsultację. Studio działa w Wejherowie przy Rzeźnickiej 12E. Najpierw porozmawiamy o motywie, miejscu i wielkości wzoru.
Najczęstsze pytania
Jakie kolory używa się w tatuażu old school?
Klasyczny tatuaż old school używa czerni, czerwieni, zieleni i żółci. Kolor kładzie się płasko i gęsto w grubym czarnym konturze, natomiast głębię buduje cieniowanie czernią.
Co to jest flash w tatuażu?
Flash to gotowe, pokolorowane wzory tatuaży na arkuszach, które wiszą na ścianach studia albo leżą w segregatorze. Klient wybiera z nich wzór zamiast zamawiać własny projekt. Flash day to natomiast wydarzenie, podczas którego studio tatuuje takie wzory bez zapisów.
Co oznacza jaskółka w tatuażu old school?
Jaskółka oznaczała przebyte mile i powrót do domu. Według marynarskiej tradycji jedna jaskółka przypadała na 5000 mil morskich.
Kim był Sailor Jerry?
Sailor Jerry, czyli Norman Keith Collins (1911 do 1973), był amerykańskim tatuatorem z Honolulu, jednym z najważniejszych twórców stylu american traditional. Łączył motywy marynarskie z wpływami japońskimi, a także był mentorem Eda Hardy’ego.
Czym różni się old school od new school?
Old school ma ograniczoną paletę, płaski kolor i klasyczne motywy. New school, który z niego wyrósł, stosuje natomiast przesadzone proporcje, kreskówkowe postacie i jaskrawe kolory. Oba style łączy jednak gruby czarny kontur.
Czy tatuaż tradycyjny dobrze się starzeje?
Tak, old school to jeden z najtrwalszych stylów, bo gruby kontur i gęsty kolor pozostają czytelne mimo naturalnego blaknięcia pigmentu. Kolory trzeba jednak chronić przed słońcem kremem z filtrem SPF 30 lub wyższym.
Zobacz też
Chcesz mocną linię i nasycony kolor? Porozmawiajmy o wzorze
Opisz pomysł, miejsce i wielkość, a dobierzemy styl i tatuatora. Wejherowo, ul. Rzeźnicka 12E, od poniedziałku do piątku 10:00 do 17:00.