Tatuaż jokera ma dwa źródła, dlatego warto wiedzieć, z którego czerpiesz. Po pierwsze chodzi o dodatkową kartę w talii, wymyśloną przez amerykańskich graczy w XIX wieku. Po drugie chodzi o Jokera, przeciwnika Batmana, który od 1940 roku uśmiecha się z kart komiksów, a potem z ekranów kin. Poniżej opisujemy historię obu, a także znaczenia, skojarzenia z więzieniem, style i miejsca na ciele.
Co oznacza tatuaż jokera?
Tatuaż jokera odwołuje się do dwóch źródeł, czyli do dodatkowej karty w talii oraz do Jokera, przeciwnika Batmana z komiksów DC. Karta joker powstała w Stanach Zjednoczonych w XIX wieku na potrzeby gry euchre, natomiast komiksowy Joker zadebiutował w 1940 roku. Tatuaż z postacią Jokera najczęściej symbolizuje chaos, bunt wobec reguł, dwoistość ludzkiej natury i uśmiech mimo bólu. Z kolei tatuaż z kartą jokera oznacza zwykle szczęście, ryzyko i nieprzewidywalność, bo w wielu grach joker może zastąpić dowolną kartę.
Joker jako karta do gry: skąd się wziął w talii
Tak naprawdę joker to karta, której przez stulecia w talii nie było. Wymyślili go dopiero amerykańscy gracze w euchre, ponieważ potrzebowali dodatkowego, najwyższego atutu. W euchre najmocniejsze były walety, nazywane bowerami (od niemieckiego Bauer, czyli chłop, bo tak przedstawiano waleta na kartach niemieckich), więc nowa karta dostała nazwę „best bower”, czyli najlepszy walet. Później, w 1863 roku, producent Samuel Hart wydrukował pierwszą ilustrowaną wersję, podpisaną „Imperial Bower”.
Pod koniec lat sześćdziesiątych XIX wieku pojawiły się karty podpisane „Joker”, a na nich klauni i błazny, często raczej złowrogie niż wesołe. Według historyka kart Davida Parletta sama nazwa wywodzi się od Jucker, niemieckiej pisowni gry, z której wyrosło euchre. W końcu joker trafił do pokera i innych gier jako karta dzika, zastępująca dowolną inną. Dlatego ma dziś podwójną opinię: raz ratuje rozdanie, raz psuje plan.
Joker z komiksów DC: kto go wymyślił?
Joker zadebiutował w pierwszym numerze komiksu „Batman”, który trafił do sprzedaży 25 kwietnia 1940 roku (data na okładce: wiosna 1940). Za twórców uznaje się trzech ludzi: scenarzystę Billa Fingera, rysownika Boba Kane’a i młodego Jerry’ego Robinsona. Jednak to, kto zrobił co, pozostaje sporne do dziś. Robinson twierdził na przykład, że postać narodziła się z jego szkicu karty jokera. Kane mówił tymczasem, że Jokera stworzył z Fingerem, a Robinson tylko przyniósł kartę. Finger wspominał zaś, że pomysł wyszedł od karty, a on dołożył do niego zdjęcie aktora.
Tym aktorem był Conrad Veidt w niemym filmie „Człowiek, który się śmieje” z 1928 roku, ekranizacji powieści Victora Hugo. Veidt zagrał Gwynplaine’a, mężczyznę z twarzą okaleczoną w wieczny uśmiech. W ten sposób z karty do gry i uśmiechu, którego nie da się zdjąć, wyrosła postać po stronie chaosu. Od początku stoi ona naprzeciw uporządkowanego Batmana.
Joker ma też kilka słynnych wcieleń kinowych. W 1989 roku zagrał go Jack Nicholson w „Batmanie” Tima Burtona. Później, w 2008 roku, Heath Ledger wystąpił w „Mrocznym Rycerzu” Christophera Nolana i dostał za tę kreację pośmiertnie Oscara za rolę drugoplanową. Z kolei w 2019 roku Joaquin Phoenix zagrał w „Jokerze” Todda Phillipsa, za co również dostał Oscara, tym razem dla najlepszego aktora. Każda z tych wersji to inny człowiek z inną historią, więc na konsultacji dobrze jest powiedzieć, o którego Jokera ci chodzi i dlaczego.
Tatuaż jokera: jakie znaczenia nadaje mu się dziś
Mało kto jednak, wybierając ten motyw, myśli o euchre. Znaczenia są przede wszystkim osobiste i zwykle łączą kilka wątków.
- Chaos i nieprzewidywalność. Joker z komiksów nie ma planu, który da się przewidzieć, a karta jokera może stać się każdą inną. Taki tatuaż jest więc obrazem życia bez scenariusza.
- Bunt. Postać wyśmiewa reguły i porządek. Tatuaż bywa znakiem, że ktoś nie zamierza żyć według cudzych oczekiwań.
- Dwoistość natury. Uśmiech namalowany na twarzy i to, co pod nim. Dlatego motyw dobrze pasuje do tematu masek, które wszyscy czasem nosimy.
- Uśmiech mimo bólu. Od Gwynplaine’a z filmu z 1928 roku po późniejsze wersje postaci: uśmiech, który nie oznacza radości. Niektórzy robią taki tatuaż na przykład po trudnym okresie.
- Dystans do świata. Joker traktuje wszystko jak żart. Dla niektórych to przypomnienie, żeby nie brać siebie zbyt serio.
- Szczęście i ryzyko. Sama karta jokera to z kolei symbol gracza, czyli dzika karta, która może wygrać partię albo ją zepsuć.
Czy tatuaż jokera kojarzy się z więzieniem?
Piszemy o tym, żebyś wiedział, a nie po to, żeby kogokolwiek oceniać. Twarz klauna ma swoje miejsce w tatuażu gangowym i więziennym, ale nie jest znakiem jednoznacznym. Istnieją na przykład materiały dla amerykańskich służb więziennych i policji, oparte na zestawieniu kanadyjskiej służby granicznej. Według nich maski i twarze klauna to motyw popularny wśród członków gangów latynoskich i azjatyckich. Najczęściej to dwie twarze, śmiejąca się i płacząca, z hasłami w rodzaju „laugh now, cry later” (śmiej się teraz, płacz później) albo „play now, pay later” (baw się teraz, zapłać później).
Podobnie w Brazylii policyjne poradniki łączą tatuaż klauna z zabójstwem policjanta. Autor analizy tego motywu, opublikowanej przez brazylijski uniwersytet UDESC, zaznacza jednak, że zasięg i trwałość takiego kodu nie zostały rzetelnie zbadane.
Mamy jednak dwa zastrzeżenia. Po pierwsze, te skojarzenia dotyczą klauna w ogóle, a nie konkretnie postaci z komiksów DC. Zdanie „joker to tatuaż kryminalisty” powtarza się w sieci, ale dla samego Jokera nie znaleźliśmy na to dokumentacji. Po drugie, w polskich tekstach o tatuażu więziennym klaun ani joker nie pojawiają się wśród typowych znaków, a same kody więzienne w Polsce stopniowo zanikają. W rzeczywistości większość osób nosi Jokera jako postać z popkultury i tak jest odbierana.
Style i wzory: portret, kolor, trash polka, karta
Najpopularniejszy jest realistyczny portret w czerni i szarości. Realizm czarno-szary pozwala bowiem zbudować twarz samym światłocieniem: głębokie cienie oczodołów, fakturę rozmazanego makijażu, pojedyncze pasma włosów. Więcej o tej technice piszemy też w tekście o realistycznych portretach. U nas portrety czarno-szare robi Paweł Chaberek. Kadr z filmu traktuj jednak jako punkt wyjścia do rozmowy, a nie gotowy szablon. Dobry projekt powstaje przecież od nowa, pod twoje ciało i wybrane miejsce.
Z drugiej strony wersja kolorowa daje więcej ekspresji, a zieleń, fiolet i czerwień od razu kojarzą się z postacią. Kolor, cartoon i kolorowy realizm prowadzi u nas Daniel Kapała. Natomiast trash polka zestawia czerń z czerwienią i łączy postać z napisami, plamami i fakturami w coś na kształt kolażu.
Osobny kierunek to sama karta. Joker w stylu old school, z grubym konturem i ograniczoną paletą, dobrze łączy się na przykład z kośćmi do gry, różą albo czaszką. W galeriach z hasłem joker tattoo często widać też napisy, przede wszystkim „Why so serious?”, hasło związane z „Mrocznym Rycerzem” z 2008 roku, tatuowane samodzielnie albo jako dopisek do portretu.
Ramię, przedramię czy łydka: gdzie zrobić Jokera
Portret potrzebuje miejsca, bo twarz traci detal, gdy jest za mała, a drobne szczegóły z latami zlewają się w plamę. Dlatego najczęściej wybierane jest ramię: duża, zaokrąglona powierzchnia, na której twarz pracuje razem z mięśniem. Przedramię dobrze przyjmuje pionowe kompozycje, na przykład portret z napisem albo kartę, i jest widoczne na co dzień. Łydka daje podobną, podłużną płaszczyznę i łatwo ją zasłonić, gdy trzeba.
- Najpierw zdecyduj, którego Jokera chcesz. Karta, postać z komiksu czy konkretna wersja filmowa to bowiem trzy różne projekty.
- Dopasuj wielkość do stylu. Realizm wymaga większej powierzchni niż karta w old school albo sam napis.
- Pomyśl o kompozycji na później. Joker często staje się początkiem rękawa, więc warto zostawić miejsce na kolejne elementy.
Najczęstsze pytania
Co symbolizuje tatuaż joker?
Tatuaż z postacią Jokera symbolizuje najczęściej chaos, bunt, dwoistość natury i uśmiech mimo bólu. Tatuaż z kartą jokera oznacza raczej szczęście, ryzyko i nieprzewidywalność, bo joker w wielu grach zastępuje dowolną kartę.
Czy tatuaż jokera to znak więzienny?
Nie ma na to dowodów w odniesieniu do samego Jokera. W materiałach amerykańskich i kanadyjskich służb twarze klauna opisywane są jako motyw gangowy, a brazylijskie poradniki policyjne łączą klauna z przestępczością, ale znaczenie nie jest jednoznaczne. Co więcej, w polskich opracowaniach o tatuażu więziennym ten motyw nie występuje.
Skąd się wzięła karta joker w talii?
Karta joker powstała w Stanach Zjednoczonych w XIX wieku jako dodatkowy, najwyższy atut w grze euchre, nazywany „best bower”. Pierwszą ilustrowaną wersję wydrukował Samuel Hart w 1863 roku, a karty z napisem „Joker” pojawiły się pod koniec lat sześćdziesiątych XIX wieku.
Kto stworzył Jokera z komiksów?
Za twórców Jokera uznaje się Billa Fingera, Boba Kane’a i Jerry’ego Robinsona, choć ich wersje wydarzeń się różnią. Postać zadebiutowała w komiksie „Batman” nr 1 w 1940 roku. Jej wygląd był natomiast inspirowany Conradem Veidtem z filmu „Człowiek, który się śmieje” z 1928 roku.
Czy można wytatuować napis „Why so serious?”
Tak, to jeden z najczęściej tatuowanych napisów związanych z Jokerem. Hasło kojarzy się z filmem „Mroczny Rycerz” z 2008 roku i dobrze wygląda zarówno samodzielnie, jak i jako dopisek do portretu albo karty.
Kto w JaTuTaTToo robi tatuaże z Jokerem?
Realistyczne portrety czarno-szare robi u nas Paweł Chaberek. Wersje kolorowe, cartoon i kolorowy realizm prowadzi Daniel Kapała. Konsultacja w studiu w Wejherowie jest bezpłatna.
Zobacz też
Masz pomysł na swojego Jokera?
Opisz pomysł, miejsce i wielkość, a dobierzemy styl i tatuatora. Wejherowo, ul. Rzeźnicka 12E, od poniedziałku do piątku 10:00 do 17:00.