Tatuaże wikińskie to jeden z tych tematów, gdzie internet powtarza rzeczy, które nie mają pokrycia w źródłach. Poniżej rozdzielamy to, co faktycznie pochodzi z epoki wikingów, od symboli dopisanych setki lat później. Nie po to, żeby zniechęcać, tylko żeby wiedzieć, co się nosi.
Vegvísir, czyli kompas, który nie jest wikiński
Najpopularniejszy dziś symbol nordycki w tatuażu. Osiem ramion, każde inaczej zakończone, opisywany jako kompas wikingów. Problem w tym, że po raz pierwszy pojawia się w rękopisie Huld, oznaczonym sygnaturą ÍB 383 4to, spisanym w 1860 roku przez Geira Vigfússona w Akureyri na Islandii. Nie ma żadnego starszego znanego zapisu tego znaku.
Na stronie 60 tego rękopisu jest napisane, że kto nosi ten znak, nie zgubi drogi w burzy ani przy złej pogodzie, nawet jeśli jej nie zna. Ładne i zrozumiałe, ale epoka wikingów skończyła się osiem wieków wcześniej. Vegvísir to symbol islandzki z XIX wieku, a nie znak, który nosili ludzie płynący na długich łodziach. Ma go wytatuowanego między innymi Björk, i to ona w dużej mierze odpowiada za jego dzisiejszą popularność.
Ægishjálmur, hełm grozy
Tu sprawa jest ciekawsza, bo sama nazwa jest stara. Pojawia się w Eddzie poetyckiej, w pieśni Fáfnismál, oraz w Sadze o Wolsungach, gdzie Sigurd zabiera hełm grozy ze skarbu smoka Fáfnira. Fáfnir mówi w niej, że nosił go, żeby budzić strach wśród ludzi, a Sigurd odpowiada, że taki hełm nikogo nie ochroni przed dzielnym przeciwnikiem.
Natomiast konkretny znak o ośmiu ramionach, który dziś rysuje się jako Ægishjálmur, to islandzki znak magiczny z dużo późniejszych rękopisów, nie z epoki wikingów. Czyli nazwa stara, obrazek młody.
Valknut i młot Thora, czyli to, co archeologia potwierdza
- Valknut. Trzy splecione trójkąty. Ten znak faktycznie pojawia się na przedmiotach z epoki: na anglosaskim złotym pierścieniu z VIII lub IX wieku znad rzeki Nene, na słupku łoża i fragmentach tkanin z pochówku łodziowego w Oseberg, na gotlandzkich kamieniach obrazkowych Stora Hammars I i Tängelgårda, a także na monecie z Norwich z VII wieku, obok chrześcijańskiego krzyża.
- Czego nie wiemy o valknucie. Sama nazwa jest nowożytna, nie znamy oryginalnego określenia. Znaczenia też nie znamy na pewno. Hilda Ellis Davidson wiązała go z mocą boga do wiązania i rozwiązywania, czyli z wpływem Odyna na ludzki umysł, a Rudolf Simek z praktykami pogrzebowymi. To są hipotezy badaczy, nie fakty.
- Młot Thora. Znaleziono około tysiąca wisiorków w kształcie młota, w Skandynawii, Anglii, północnych Niemczech, krajach bałtyckich i w Rosji. Większość to proste formy z żelaza albo srebra, około stu jest bogato zdobionych. Mniej więcej co dziesiąty pochodzi z grobu, najczęściej z ciałopalnych pochówków kobiet. Na jednym z młotów z duńskiej Lolandii z X wieku jest runiczny napis: to jest młot.
- Runy. Runy to realne pismo, którym zapisywano język. Nie są alfabetem magicznym ani zestawem gotowych symboli mocy. Napis runiczny da się przetłumaczyć i warto go przetłumaczyć przed tatuowaniem, a nie po.
O czym warto wiedzieć, zanim wybierzesz symbol
Część symboli nordyckich bywa używana przez środowiska skrajnie prawicowe i rasistowskie. Dotyczy to między innymi valknuta i młota Thora, co odnotowuje baza symboli nienawiści Anti-Defamation League. Nie znaczy to, że symbol jest zakazany ani że każdy, kto go nosi, coś takiego popiera. Zdecydowana większość osób nosi młot Thora z powodów kulturowych, religijnych albo po prostu estetycznych i nie ma z tymi środowiskami nic wspólnego.
Znaczy to tyle, że warto wiedzieć o tej warstwie, zanim wzór trafi na skórę w widocznym miejscu, i że przy niektórych zestawieniach graficznych lepiej się zastanowić. Jeśli masz wątpliwości, powiedz o nich na konsultacji. To normalna rozmowa, a nie problem.
Style, w których wzory nordyckie wypadają najlepiej
- Blackwork i linework. Czysta czerń i wyraźna linia. Znaki nordyckie są z natury geometryczne, więc ten styl pasuje im najbardziej.
- Dotwork. Kropkowe cieniowanie dodaje wzorowi głębi, nie odbierając mu czytelności.
- Realizm czarno-szary. Sprawdza się przy scenach i postaciach: krukach, wilkach, statkach, portretach. To działka Pawła.
- Grafika ze szkicu. Luźna kreska, ślady ołówka, mniej symetrii. Tak pracuje Marcin, który robi też wzory polinezyjskie i maori.
Gdzie umieścić taki tatuaż
Znaki o mocnej symetrii, jak valknut czy stave o ośmiu ramionach, najlepiej wyglądają tam, gdzie da się utrzymać oś: przedramię, bark, kark, mostek, plecy, łydka. Napisy runiczne układa się wzdłuż przedramienia, boku albo kręgosłupa. Przy większych scenach z mitologii lepiej od razu myśleć o całym rękawie niż o pojedynczym obrazku, bo inaczej trudno będzie potem cokolwiek dokleić.
Ile boli w którym miejscu, opisaliśmy w tekście czy tatuaż boli. O przygotowaniu do dłuższej sesji jest w poradniku jak przygotować się do sesji.
Zobacz też
Najczęstsze pytania o tatuaże wikińskie
Czy Vegvísir to prawdziwy symbol wikingów?
Nie. Pierwszy znany zapis pochodzi z islandzkiego rękopisu Huld z 1860 roku. Nie ma żadnego znanego starszego wizerunku tego znaku, a epoka wikingów skończyła się wieki wcześniej.
Które symbole nordyckie są potwierdzone archeologicznie?
Valknut, znany między innymi z pochówku w Oseberg i z gotlandzkich kamieni obrazkowych, oraz młot Thora, którego znaleziono około tysiąca egzemplarzy w Skandynawii, Anglii, północnych Niemczech, krajach bałtyckich i Rosji.
Co oznacza valknut?
Nie wiadomo na pewno. Sama nazwa jest nowożytna. Badacze wiążą go z Odynem i jego mocą wiązania oraz rozwiązywania albo z obrzędami pogrzebowymi, ale to hipotezy, nie pewniki.
Czy można wytatuować napis runami?
Tak, ale runy to pismo, a nie magiczne symbole. Zapis warto przetłumaczyć i sprawdzić przed tatuowaniem, bo błąd w transliteracji zostaje na skórze.
Czy symbole nordyckie są kontrowersyjne?
Część z nich bywa używana przez środowiska skrajnie prawicowe, co odnotowuje baza symboli nienawiści Anti-Defamation League. Większość osób nosi je z powodów kulturowych albo estetycznych, ale warto o tej warstwie wiedzieć przed wyborem wzoru.
Wzory nordyckie? Pogadajmy o tym, zanim trafią na skórę
Opisz pomysł i miejsce, a dobierzemy styl i tatuatora. Wejherowo, ul. Rzeźnicka 12E, od poniedziałku do piątku 10:00 do 17:00.