Od Polinezji zaczęła się cała historia tatuażu w Europie, łącznie z samym słowem. Te wzory mają swoje zasady: budowane są z powtarzalnych modułów i układane pod kształt ciała, a nie naklejane na nie jak naprasowanka. Poniżej skąd się wzięły, co oznaczają i jak je dziś robimy.
Skąd wzięło się słowo tatuaż
Polskie słowo tatuaż, tak samo jak angielskie tattoo, pochodzi od samoańskiego tatau, czyli uderzać. Głębiej sięga do praoceanicznego określenia na kość skrzydła nietoperza owocożernego, z której robiono narzędzie do nakłuwania. Do angielszczyzny trafiło w XVIII wieku, przy okazji wypraw Jamesa Cooka na Pacyfik, początkowo w zapisie tattow. Cook przywiózł też do Anglii wytatuowanego mieszkańca wyspy Raiatea, Omaia, i przedstawił go królowi. To wtedy Europa zobaczyła tatuaż na własne oczy.
Pe’a i malu: samoańska tradycja
Męski tatuaż samoański nazywa się pe’a. To symetryczny układ ciężkich czarnych linii, strzałek i kropek, który pokrywa ciało od pasa po kolana, z najmocniejszym wypełnieniem na udach. Mężczyzna z ukończonym pe’a nazywany jest soga’imiti i cieszy się szacunkiem za odwagę, bo proces jest długi i bolesny.
Kobiecym odpowiednikiem jest malu, wzór lżejszy, bliższy filigranowi niż pełnym wypełnieniom.
Robi to mistrz nazywany tufuga tā tatau, przy pomocy dwóch asystentów, ’au toso, którzy napinają skórę i pilnują reszty. Narzędzia to ząbkowane grzebienie z kości, przymocowane do kawałków skorupy żółwia i drewnianej rączki, młotek do uderzania, kubki z łupiny kokosa na barwnik i tkanina tapa do wycierania. Całość może zająć niecały tydzień, a bywa, że lata.
Tā moko, czyli Nowa Zelandia
U Maorysów odpowiednikiem jest tā moko, wzory noszone przede wszystkim na twarzy. Nie były ozdobą. Mówiły o pochodzeniu, pozycji i statusie w plemieniu, a samą sztukę uznawano za świętą, także jako sposób zachowania duchowej istoty człowieka po śmierci.
To jest powód, dla którego przy takim tatuażu rozmowa przed sesją znaczy więcej niż gdziekolwiek indziej. Nie chodzi o zakazy, tylko o to, żeby wiedzieć, co się nosi, i nie kopiować cudzych wzorów rodowych jeden do jednego.
Polinezja, maori, tribal: czym się różnią
- Polinezja. Szerokie pojęcie obejmujące Samoa, Markizy, Tahiti, Hawaje i Nową Zelandię. Wzory budowane z powtarzalnych modułów, czarne, bez cieniowania, z bogatą siatką drobnych elementów.
- Maori. Konkretna tradycja nowozelandzka, oparta na spiralach i krzywiznach, wyraźnie inna od samoańskich pasów i strzałek.
- Tribal. Nazwa, która przyjęła się w latach dziewięćdziesiątych na uproszczone czarne wzory inspirowane Pacyfikiem. To styl współczesny, luźno oparty na oryginałach, i warto mieć świadomość tej różnicy.
Jak taki wzór projektuje się na ciele
Najważniejsza zasada: wzór polinezyjski nie jest obrazkiem, tylko układem, który ma płynąć razem z mięśniem. Dlatego rysuje się go bezpośrednio na ciele albo dopasowuje szablon do konkretnej sylwetki. Ten sam projekt na dwóch różnych ramionach wygląda inaczej.
Z tego wynika reszta:
- Zasięg ustala się na początku. Czy to bark, czy bark z klatką, czy całe ramię z przedramieniem. Doklejanie kolejnych pasów po roku zwykle widać.
- Czerń musi być pełna. Te wzory żyją kontrastem. Niedopełniona czerń po kilku latach robi się szara i cały układ traci moc.
- Przerwy są częścią wzoru. Puste pasma skóry budują rytm tak samo jak czarne partie.
- To długa sesja. Duże wypełnienia bolą inaczej niż kontur, bardziej monotonnie. Przydaje się dobre przygotowanie do sesji.
Kto robi te wzory w JaTuTaTToo
Wzorami polinezyjskimi i maori zajmuje się u nas Marcin, który robi też tatuaże graficzne z elementami szkicu, linework i dotwork. Na Gdańsk Tattoo Konwent w 2024 roku dostał trzecie miejsce za grafikę, linework i dotwork, a w Szczecinie w 2019 wyróżnienie za tatuaż geometryczny i dotwork.
Konsultacja jest bezpłatna. Przy dużym wzorze na barku czy ramieniu warto przyjść porozmawiać, zanim cokolwiek ustalimy, bo od zasięgu zależy cała kompozycja.
Zobacz też
Najczęstsze pytania o tatuaż polinezyjski
Skąd pochodzi słowo tatuaż?
Od samoańskiego tatau, czyli uderzać. Do angielszczyzny trafiło w XVIII wieku dzięki wyprawom Jamesa Cooka na Pacyfik, początkowo w zapisie tattow.
Czym różni się tatuaż maori od polinezyjskiego?
Maori to konkretna tradycja z Nowej Zelandii, oparta na spiralach i krzywiznach. Polinezja to szersze pojęcie, obejmujące też Samoa, Markizy, Tahiti i Hawaje, z wzorami budowanymi z pasów, strzałek i drobnych modułów.
Czy wzór polinezyjski coś znaczy?
W kulturach Pacyfiku tak. U Maorysów tā moko mówiło o pochodzeniu, pozycji i statusie w plemieniu. Dlatego warto ustalić na konsultacji, co wzór ma przedstawiać, zamiast kopiować cudzy układ.
Czy taki tatuaż bardzo boli?
Duże czarne wypełnienia bolą inaczej niż sam kontur: mniej ostro, ale dłużej i bardziej monotonnie. Sesje bywają długie, więc warto się do nich przygotować.
Czy da się zrobić mały wzór polinezyjski?
Da się, ale te wzory zyskują przy większym zasięgu, bo opierają się na rytmie powtarzalnych modułów. Przy małym polu trudno ten rytm zbudować.
Wzór polinezyjski albo maori? Rozrysujemy go na Tobie
Napisz, na którą część ciała i jak duży ma być zasięg. Wejherowo, ul. Rzeźnicka 12E, od poniedziałku do piątku 10:00 do 17:00.