Tatuaż kwiat lotosu wygląda spokojnie, a ma za sobą kilka tysięcy lat historii w religiach Azji i w sztuce starożytnego Egiptu. Cała symbolika bierze się z jednej obserwacji: roślina rośnie w mule, a kwiat wychodzi nad wodę czysty. Poniżej po kolei botanika, buddyzm, hinduizm, Egipt i kolory, a na końcu wzory, miejsca na ciele i to, co z symetrii wynika przy samej pracy.
Tatuaż kwiat lotosu: skąd bierze się symbolika
Lotos indyjski, czyli Nelumbo nucifera, to bylina wodna z rodziny lotosowatych (Nelumbonaceae), rosnąca w wolno płynących rzekach i na terenach zalewowych tropikalnej i subtropikalnej Azji. Kłącza zakotwicza w mulistym dnie, a liście i kwiaty wyprowadza ponad lustro wody. To nie przenośnia dorobiona przez religie, tylko opis tego, jak ta roślina rośnie.
Do tego dochodzi zjawisko, które dostało w nauce własną nazwę: efekt lotosu. Powierzchnia liścia nie jest gładka. Pokrywają ją brodawki wielkości kilkunastu mikrometrów, a na nich leży warstwa wosków naskórkowych. Ta dwupoziomowa struktura sprawia, że kropla wody prawie nie ma z czym się zetknąć: kąt zwilżania dochodzi do około 170 stopni, a realna powierzchnia kontaktu to ułamek procenta. Kropla zbiera się w niemal idealną kulę, spływa i zabiera cząstki brudu, bo przywierają one do wody mocniej niż do liścia. Zjawisko opisali i nazwali botanicy Wilhelm Barthlott i Christoph Neinhuis, a potem skopiował je przemysł: farby elewacyjne i tkaniny samoczyszczące działają tak samo.
Liść lotosu nie jest więc czysty dlatego, że nic go nie brudzi. Jest czysty, bo brud się na nim nie trzyma. To dobrze tłumaczy, dlaczego akurat ta roślina stała się w Azji obrazem umysłu, który przechodzi przez świat i nie zbiera na siebie jego brudu.
Lotos w buddyzmie
W buddyzmie lotos jest symbolem przebudzenia, czystości i przekroczenia przywiązania do rzeczy materialnych. Wraca porównanie: tak jak kwiat wyrasta z mętnej wody nieskalany, tak umysł może wyjść ponad cierpienie. Buddowie i bodhisattwowie są przedstawiani na lotosowym tronie albo z kwiatem w dłoni, a tron oznacza czystość ciała, mowy i umysłu.
Stąd też nazwa pozycji medytacyjnej. Padmasana, czyli pozycja lotosu, bierze nazwę od układu skrzyżowanych nóg, który ma przypominać ułożenie płatków. W tradycji tybetańskiej centralną postacią jest Padmasambhawa, Guru Rinpocze, nauczyciel tantryczny z VIII wieku, któremu przypisuje się wprowadzenie wadżrajany do Tybetu. Jego imię znaczy dosłownie „zrodzony z lotosu”, a hagiografie opisują, że pojawił się jako dziecko w kwiecie lotosu na jeziorze Dhanakosia.
Osobna sprawa to mantra om mani padme hum, związana z Awalokiteśwarą, bodhisattwą współczucia. Tłumaczy się ją zwykle jako „klejnot w lotosie” i tak funkcjonuje w obiegu, ale wśród badaczy nie ma tu zgody. Donald Lopez argumentuje, że „manipadme” jest wołaczem, czyli zwrotem do postaci o imieniu Manipadma, a nie opisem klejnotu umieszczonego w kwiecie. Inna propozycja wskazuje na żeńską formę tego imienia. Jeśli planujesz mantrę jako napis przy wzorze, miej świadomość, że „klejnot w lotosie” to jedno z odczytań, a nie jedyne pewne tłumaczenie.
Lotos w hinduizmie
W hinduizmie kwiat nosi nazwę padma i jest atrybutem, czyli przedmiotem trzymanym przez bóstwo i rozpoznawanym jako jego znak. Lakszmi, bogini bogactwa i pomyślności, małżonka Wisznu, przedstawiana jest siedząca lub stojąca na lotosie i z kwiatami lotosu w dłoniach. Wisznu bywa nazywany „o oczach lotosu”.
Drugi obraz jest kosmogoniczny. Wisznu spoczywa na wężu Anancie, z jego pępka wyrasta lotos, a na tym kwiecie siedzi Brahma, bóg stwórca z triady wraz z Wisznu i Śiwą. Lotosowy tron nie jest dekoracją, tylko informacją o randze postaci. Ten sam element wraca w sztuce buddyjskiej, dżinijskiej i sikhijskiej.
Lotos błękitny w Egipcie i dlaczego to nie lotos
To ta część, którą w opisach tatuaży najczęściej się myli. Egipski „lotos błękitny”, Nymphaea caerulea, botanicznie nie jest lotosem. Należy do grzybieniowatych (Nymphaeaceae), czyli do tej samej rodziny co nasz grzybień biały ze stawów. Nazwa „lotos” przylgnęła do niego przez tradycję tłumaczeń, nie przez pokrewieństwo. Różnicę widać gołym okiem: liście grzybienia leżą na wodzie, liście i kwiaty lotosu indyjskiego wystają nad nią.
Symbolika egipska wzięła się z rytmu dnia. Kwiat otwiera się przed południem i zamyka o zmierzchu, a żyje około czterech dni. Dla Egipcjan było to odbicie drogi słońca i odradzania się każdego ranka. Roślina wiązała się z bogiem Nefertemem, pojawiała się w sztuce grobowej i w obrzędach, a jej płatki znaleziono w grobowcu Tutanchamona.
Wniosek dla wzoru jest prosty. Motyw egipski to kształt grzybienia z wąskimi, spiczastymi płatkami. Symbol azjatycki to pełny, okrągły kwiat lotosu indyjskiego na wysokiej łodydze. Dwie różne rośliny i dwie różne tradycje.
Kolory lotosu i ich znaczenia
W tradycji buddyjskiej kolorom przypisuje się różne treści. Podajemy tylko to, co da się znaleźć w opracowaniach.
- Biały. Przebudzenie, czystość umysłu i duchowa doskonałość.
- Różowy. Uznawany za najwyższy, wiązany bezpośrednio z Buddą.
- Czerwony. Współczucie i otwarcie serca.
- Niebieski. Zwycięstwo ducha nad rozumem i wiedzą, przy czym samo to skojarzenie pochodzi z tradycji egipskiej, nie buddyjskiej.
W tatuażu czarno-szarym kolor załatwia się nasyceniem i gęstością cieniowania, a nie pigmentem. Jeśli konkretna barwa ma dla ciebie znaczenie, powiedz o tym na konsultacji, bo to zmienia decyzję o technice.
Symbol z żywej tradycji
Lotos nie jest ornamentem z muzeum. To znak używany codziennie w praktyce religijnej milionów ludzi w Azji. Nie ma nic złego w noszeniu go na skórze i robi to mnóstwo osób bez związku z buddyzmem czy hinduizmem. Chodzi o coś prostszego: dobrze wiedzieć, co się nosi. Jeśli dokładasz mantrę, bóstwo albo sylaby w dewanagari, sprawdź wcześniej, co znaczą, bo literówka w piśmie, którego się nie zna, zostaje na lata.
Wzory: mandala, unalome, geometria i fineline
Najczęstsze połączenie to lotos z mandalą. Kwiat wchodzi w środek koncentrycznej kompozycji albo sam staje się jej rdzeniem, a płatki przechodzą w kolejne pierścienie ornamentu. Więcej o budowie takich wzorów piszemy przy okazji tatuażu z mandalą. Druga droga to lotos w gęstym ornamencie, bez koła: pasy, kaskady płatków i motywy roślinne prowadzone po ciele.
Lotos geometryczny to redukcja kwiatu do łuków, trójkątów i pojedynczych linii. Dobrze wygląda w blackworku, gdzie czarne płaszczyzny kontrastują z pustą skórą. Popularne jest też zestawienie z unalome, spiralną linią z tradycji tajskiej, która kończy się nad kwiatem.
Technicznie są dwie drogi. Dotwork, czyli budowanie tonu z pojedynczych punktów, daje miękkie przejścia i pasuje do ornamentu. Fineline i minimalistyczny tatuaż to druga skrajność: cienka kreska, dużo powietrza, kwiat wielkości kilku centymetrów. Tatuaż kwiat lotosu bywa więc i drobnym, samodzielnym motywem, i środkiem dużej kompozycji.
Miejsce na ciele, symetria i przebieg pracy
Lotos jest wzorem symetrycznym, więc szuka miejsc, które też są symetryczne. Kark, górna część pleców, linia kręgosłupa, mostek. Kręgosłup jest tu szczególny: sam w sobie jest osią ciała, więc oś wzoru pokrywa się z osią anatomiczną i kompozycja trzyma się przy każdym ruchu. Na przedramieniu i na żebrach lotos wchodzi zwykle jako element kompozycji pionowej, a przy tatuażu na szyi trzeba pamiętać, że to miejsce wrażliwe i trudno je zasłonić.
Symetria jest bezlitosna. Przy wzorze organicznym drobne odchylenie ginie, przy lotosie i mandali widać każdy milimetr różnicy między lewą a prawą stroną. Dlatego tatuaż kwiat lotosu w wersji ornamentalnej rysujemy na ciele przed sesją i sprawdzamy w lustrze, w kilku pozycjach, bo plecy siedząc i stojąc to nie to samo. Dopiero potem zaczyna się igła. Duże ornamenty dzielimy na sesje, ze względu na czas pracy i na skórę, która po kilku godzinach przestaje dobrze przyjmować pigment.
U nas ornament, dotwork i mandale prowadzi Marcela, a geometrię i linework Marcin. Na bezpłatnej konsultacji ustalamy, która droga pasuje do pomysłu i do wybranego miejsca.
Najczęstsze pytania
Co oznacza tatuaż kwiat lotosu?
Najczęściej czystość i przebudzenie. Znaczenie bierze się ze sposobu wzrostu rośliny: lotos zakorzenia się w mulistym dnie, a kwiat wyprowadza nad wodę. W buddyzmie to obraz umysłu wychodzącego ponad cierpienie, w hinduizmie atrybut bóstw, między innymi Lakszmi i Brahmy.
Czy egipski lotos błękitny to ten sam kwiat?
Nie. Nymphaea caerulea należy do grzybieniowatych, czyli botanicznie jest grzybieniem, a nie lotosem. Nazwa przylgnęła do niego przez tradycję tłumaczeń. Egipska symbolika słońca i odrodzenia wiąże się z tym, że kwiat otwiera się rano i zamyka o zmierzchu.
Jaki kolor lotosu wybrać?
W tradycji buddyjskiej biały wiąże się z czystością umysłu, różowy uchodzi za najwyższy i związany z Buddą, czerwony ze współczuciem, a niebieski ze zwycięstwem ducha, przy czym to ostatnie skojarzenie ma korzenie egipskie. W tatuażu czarno-szarym tę różnicę oddaje się nasyceniem, nie pigmentem.
Czy lotos z mandalą trzeba robić na kilku sesjach?
Duże ornamenty tak. Przy kompozycji na plecach albo pasie wzdłuż kręgosłupa dzielimy pracę na sesje, bo skóra po kilku godzinach gorzej przyjmuje pigment. Niewielki lotos w fineline to zwykle jedno spotkanie.
Gdzie tatuaż z lotosem wygląda najlepiej?
Na miejscach symetrycznych: kark, górna część pleców, linia kręgosłupa, mostek. Kręgosłup jest naturalną osią ciała, więc oś wzoru pokrywa się z anatomią. Przedramię i żebra sprawdzają się przy kompozycjach pionowych.
Czy to motyw tylko dla kobiet?
Nie. Kwiat lotosu tatuaż damski to popularne hasło, ale sam motyw jest neutralny. Różnicę robi wielkość, gęstość czerni i to, czy kwiat stoi sam, czy wchodzi w większy ornament.
Zobacz też
Zaprojektujemy twojego lotosa
Opisz pomysł, miejsce i wielkość, a dobierzemy styl i tatuatora. Wejherowo, ul. Rzeźnicka 12E, od poniedziałku do piątku 10:00 do 17:00.