Tatuaż japoński, po japońsku irezumi, to nie zbiór osobnych obrazków, tylko system: motyw główny, tło z fali albo chmury, konkretne zasady układu na ciele. Dlatego wygląda dobrze także po dwudziestu latach. Poniżej skąd się wziął, co znaczą jego motywy i jak się go planuje.
Skąd wzięło się irezumi
Japoński tatuaż ozdobny rozwinął się w sztukę w epoce Edo, czyli między 1603 a 1867 rokiem. Punktem zapalnym było japońskie wydanie chińskiej powieści Suikoden w 1757 roku, ilustrowane bogatymi drzeworytami. Na obrazkach bohaterowie mieli ciała pokryte smokami i innymi mitycznymi stworzeniami, i to wywołało popyt na takie same wzory na skórze.
Wzory robili często sami twórcy drzeworytów, przenosząc na skórę techniki znane z grafiki. Stąd estetyka ukiyo-e, czyli obrazów przepływającego świata, z gejszami, samurajami i motywami buddyjskimi, stała się podstawą ikonografii irezumi.
Dlaczego w Japonii tatuaż wciąż budzi opór
Między III a VII wiekiem tatuaż w Japonii przesunął się z funkcji rytualnej i statusowej do roli kary: wzór i jego umiejscowienie wskazywały rodzaj przestępstwa. W epoce Meiji rząd zakazał tatuowania, co ugruntowało zły odbiór. Irezumi zrosło się też z yakuzą, czyli tamtejszą przestępczością zorganizowaną.
Tatuaż zalegalizowano dopiero w 1948 roku, za okupacji amerykańskiej, ale wiele miejsc w Japonii do dziś nie wpuszcza osób z tatuażami: łaźnie publiczne, siłownie, gorące źródła. W 2020 roku Sąd Najwyższy orzekł, że tatuować mogą osoby bez wykształcenia medycznego, a tatuatorzy powołali własną organizację z normami higieny. Nastawienie się zmienia, bo 60 procent Japończyków poniżej trzydziestki uważa, że przepisy powinny być luźniejsze, ale wśród starszych pokoleń stygmat został.
Motywy i to, co ze sobą niosą
- Smok. Najbardziej rozpoznawalny motyw irezumi, obecny od pierwszych drzeworytów z Suikoden. Zajmuje dużo miejsca i najlepiej wygląda na plecach albo na całym rękawie.
- Karp koi. Ryba, która w tej ikonografii pojawia się najczęściej obok fali. Dobrze układa się wzdłuż przedramienia i uda.
- Tygrys i wąż. Mocne, dynamiczne formy, często jako motyw główny na barku albo udzie.
- Maska hannya. Pochodzi z teatru nō. Jeden z najczęściej wybieranych motywów na przedramię i łydkę.
- Istoty mityczne. Kirin, baku, psy Fu, ptak hō-ō. Każde z nich ma swoje miejsce w tradycji i swoją formę graficzną.
- Kwiaty. Piwonia, kwiat wiśni, lotos i chryzantema. Nie są dodatkiem, tylko elementem budującym kompozycję. Znaczenia kwiatów opisaliśmy w tekście o tatuażach kwiatowych.
- Tło. Chmury, fale i pasy wiatru. To one spinają całość i decydują o tym, czy rękaw czyta się jako jedna praca, czy jako kilka niepołączonych obrazków.
Jak planuje się japoński rękaw
Tradycyjny japoński bodysuit obejmuje ramiona, plecy, uda i klatkę, z wolnym pasem pośrodku tułowia. Taki układ nazywa się munewari. Rękaw sięgający nadgarstka to nagasode. Pełny bodysuit potrafi zająć nawet pięć lat cotygodniowych wizyt i kosztować ponad trzydzieści tysięcy dolarów, a tatuator zwykle podpisuje pracę w wyznaczonym miejscu, najczęściej na plecach.
Nikt nie każe Ci zaczynać od bodysuitu. Chodzi o zasadę: w tym stylu najpierw ustala się zasięg i motyw główny, a dopiero potem tło. Jeśli zrobisz sam obrazek bez planu, doklejanie kolejnych elementów prawie zawsze widać.
- Ustal zasięg na starcie. Przedramię, całe ramię, ramię z barkiem i klatką. To decyzja, od której zależy cała kompozycja.
- Motyw główny przed tłem. Smok, koi albo maska najpierw, fala i chmury potem.
- Zostaw miejsce na tło. Bez niego wzór nigdy nie będzie wyglądał jak irezumi, tylko jak japoński obrazek na skórze.
- Licz się z kilkoma sesjami. Duże prace robi się etapami, z przerwami na gojenie, o którym piszemy w poradniku jak dbać o świeży tatuaż.
Tebori kontra maszynka
Tradycyjna technika japońska nazywa się tebori i polega na ręcznym nakłuwaniu: drewniana rączka, metalowe igły, jedwabna nić. Wymaga nauki u mistrza, jest wolniejsza i bardziej bolesna. Rozróżnia się w niej ruch pociągnięcia, czyli hanebori, i wbicia, czyli tsuki-bori. Dziś większość prac, także w Japonii, powstaje maszynką, co skraca czas i pozwala klientowi współdecydować o projekcie.
Kto robi japońskie tatuaże w JaTuTaTToo
Stylem japońskim zajmuje się u nas Daniel, który tatuuje od 2003 roku i prowadzi studio od 2009. Poza japońszczyzną robi biomechanikę, cartoon i new school, a z konwentów przywiózł między innymi drugie miejsce w kategorii Best Colour Tattoo w Bergen i pierwsze miejsce za graffiti w Gdańsku.
Konsultacja jest bezpłatna. Przy dużym projekcie warto przyjść porozmawiać, zanim ustalimy termin, bo najpierw trzeba wiedzieć, jak daleko ma sięgać wzór.
Zobacz też
Najczęstsze pytania o tatuaż japoński
Co to jest irezumi?
Japońskie określenie tatuażu. W praktyce oznacza tradycyjny styl japoński: motyw główny plus tło z fali, chmury albo pasów wiatru, budowany według stałych zasad kompozycji.
Dlaczego w Japonii tatuaże budzą opór?
Bo przez wieki służyły jako kara, w epoce Meiji zostały zakazane, a później zrosły się z wizerunkiem yakuzy. Tatuowanie zalegalizowano w 1948 roku, ale wiele łaźni, siłowni i gorących źródeł nadal nie wpuszcza osób z tatuażami.
Ile trwa japoński rękaw?
Kilka sesji, rozłożonych na miesiące, z przerwami na gojenie. Pełny tradycyjny bodysuit obejmujący ramiona, plecy, uda i klatkę potrafi zająć nawet pięć lat cotygodniowych wizyt.
Czym jest tebori?
Tradycyjną japońską techniką ręcznego nakłuwania skóry, przy użyciu drewnianej rączki, metalowych igieł i jedwabnej nici. Dziś większość prac powstaje maszynką.
Czy trzeba od razu robić duży wzór?
Nie, ale warto od początku ustalić docelowy zasięg. W tym stylu doklejanie kolejnych elementów bez planu prawie zawsze widać.
Smok, koi albo hannya? Zaplanujmy to od razu porządnie
Napisz, jak daleko ma sięgać wzór, a resztę ustalimy na miejscu. Wejherowo, ul. Rzeźnicka 12E, od poniedziałku do piątku 10:00 do 17:00.